ဤမှုခင်းဖော်ပြသည့်မှတ်တမ်းလွှာသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလအတွင်း ဒူးသထူ (သထုံ) ခရိုင်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ် တွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်စဉ်အကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့ည (၈) နာရီခန့်တွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် ယိုကလား (ကြသောင်းဆိပ်) ကျေးရွာအုပ်စု၊ ရန--- ကျေးရွာကို လေ ကြောင်းဖြင့်တိုက်ခိုက်၍ ဗုံး (၃)လုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံးတစ်လုံးသည် ကျေးရွာတွင်းသို့ကျပြီး မပေါက်ကွဲဘဲရှိနေသည်။ အခြားဗုံးနှစ်လုံးသည် လူနေအိမ်တစ်လုံး၏အရှေ့တွင် ကျရောက်ပေါက်ကွဲ၍ ကလေး(၅)ဦးအား ထိမှန်ခဲ့သည်။ ကလေး (၃)ဦးမှာ ပွဲချင်းပြီးသေဆုံး၍ (၂) ဦးမှာ ဒဏ်ရာပြင်းထန်စွာရရှိပြီး ၎င်းတို့အား ဆေးရုံသို့ပို့ဆောင်ပြီးနောက်တွင် ဆေးရုံ တွင် သေဆုံးခဲ့ပါသည်။ ထို့အပြင် အခြားရွာသား (၉)ဦးကိုလည်းထိမှန်၍ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ဒဏ်ရာရရှိသူထဲတွင် ကလေး (၂)ဦး လည်းပါသည်။ ဤလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွင် လူနေအိမ် (၃)လုံးထိမှန်၍ ပြိုကျပျက်စီးသွားပြီး အခြား လူနေအိမ် (၉) လုံးလည်း အနည်းငယ်ပျက်စီးသွားခဲ့သည်။ ရွာသားများပိုင်ဆိုင်သည့်တိရိစ္ဆာန်များလည်း ဗုံးစများထိ မှန်၍ ဒဏ်ရာရရှိခြင်းရှိသလို သေဆုံးသွားခြင်းလည်းရှိသည်။ ဤသို့တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ရွာသားများသည် ကျေးရွာထဲ တွင် မနေရဲတော့ပဲ လုံခြုံစိတ်ချမှုရှိသည့်နေရာသို့ သွားရောက်ပုန်းရှောင်ခဲ့ရသည်။

ဤမှုခင်းဖော်ပြသည့်မှတ်တမ်းလွှာသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလအတွင်း ခလယ်လွီထူခရိုင်၊ မူး (မုန်း) မြို့နယ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ သော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်စဉ်အကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့ မနက် (၁၀း၁၅) မိနစ်ခန့်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (SAC) ဂျက်လေယာဉ်တစ်စီးသည် မူး (မုန်း) မြို့နယ်၊ မူးအထူးဒေသ၊ ကညင်တိုင်းကျေးရွာအုပ်စုအတွင်းသို့ ဗုံး (၂)လုံး ပစ်ချတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဗုံးတစ်လုံးသည် အအ--- ကျေးရွာတွင် ကျ ရောက်ပေါက်ကွဲပြီး အခြားတစ်လုံးမှာ ကျေးရွာအပြင်ဖက်တွင်ကျခဲ့သော်လည်း မပေါက်ကွဲခဲ့ပေ။ ဤလေကြောင်းတိုက် ခိုက်မှုတွင် ရွာသား (၃) ဦးထိမှန်သေဆုံး၍ နှစ်ဦးမှာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ဒဏ်ရာရရှိသူထဲတွင် အသက် (၁) နှစ်အရွယ် ကလေးတစ်ဦးလည်းပါသည်။ ထို့အပြင် လူနေအိမ် (၂)လုံးထိမှန်ပျက်စီးသွားပြီး အခြားအိမ် (၄)လုံးလည်း ထိမှန်ကာ အနည်းငယ်ပျက်စီးသွားခဲ့သည်။ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် အအ--- ကျေးရွာရှိ ရွာသားများသည် လေယာဉ်ပျံဝဲလာသည့်အသံကိုကြားမိတိုင်း စိုးရိမ်ကြောက်ရွံ့မှုများခံစားနေရသည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် တစ်ချို့ရွာ သားများသည် အခြားကျေးရွာများသို့ သွားရောက်တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။

ဤသတင်းဓာတ်ပုံတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ မှ နိုဝင်ဘာလအထိ နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF) နှင့် ပျူစောထီးအပါအဝင် ဗမာစစ်တပ်နှင့်ပူးပေါင်းလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များမှ မြန်မာပြည်အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ ကျေးရွာများနှင့်လူမှုအသိုက်အဝန်းနေရာများတွင် လက်နက်ကြီးများပစ်ခတ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သက်ရောက်မှုများ၏ ဓာတ်ပုံသက်သေအထောက်အထားများကို ဖော်ပြထားပါသည်။ ဤကာလအတွင်း ကရင်လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (KHRG) သည် စစ်သားများ၊ အထူးသဖြင့် ဗမာအာဏာသိမ်းစစ်တပ်၏ အမိန့်ပေးမှုအောက်ရှိ ဗမာစစ်တပ်မှ အရပ် သား နေထိုင်ရာဒေသများတွင် ကြိမ်ဖန်များစွာ တိုက်ခိုက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ ကို ကျူးလွန်ခဲ့သော အထောက်အထားများစွာ မှတ်တမ်းပြုစုခဲ့ပါသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းသည့်အ ချိန်မှစ၍ SAC ၏လက်နက်ကြီးရမ်းသမ်းပစ်ခတ်မှုများသည် ပိုမိုများပြားလာခဲ့ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ဆက်လက်ဖြစ် ပွားလာနေခဲ့ပါသည်။ ထိုကဲ့သို့သောလက်နက်ကြီးရမ်းသမ်းပစ်ခတ်ခြင်းကြောင့် ရွာသားများ ဒဏ်ရာရ သေဆုံးခြင်း၊ နေအိမ်များ၊ လယ်ယာမြေများ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုများနှင့် လူမှုအသိုက်အဝန်းအဆောက်အဦးများ ပျက်စီးခြင်း၊ မပေါက်ကွဲ သေးသောလက်နက်ကြီး (UXOs) ၏ရန်ကိုကြောက်ရွံ့ရခြင်း၊ ရွာသားများမှ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းလိုက်လံရှာဖွေ ရန်လွတ်လပ်စွာသွားလာခွင့် ကန့်သတ်ခံရခြင်းနှင့် များစွာသော နေရပ်ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါသည်။ ဤကဲ့သို့သော အခက်အခဲများရှိနေသော်လည်း ရွာသားများသည် လူမှုအသိုက်အဝန်းအတွင်းရှိ ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဆေးကုသမှုခံယူရန်ပို့ဆောင်ခြင်းနှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံသောနေရာများသို့ပြောင်းရွှေ့ခြင်းအပါအဝင် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုရန်အတွက် ကာကွယ်မှုနည်းလမ်းများကို အသုံးပြုခဲ့ကြပါသည်။